Xalqaro xususiy huquqda majburiyat munosabatlarini huquqiy tartibga solishni takomillashtirish

Ushbu maqolada xalqaro xususiy huquq munosabatlarini tartibga solish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasida xalqaro xususiy huquqning alohida kodeksini ishlab chiqish va qabul qilish zarurati bilan bog‘liq masalalar muhokama qilindi. Kodeksda shartnomaviy va shartnomadan tashqari munosabatlarni tartibga solishni oʻz ichiga olgan “Majburiyatlar huquqi” bobini alohida ajratib koʻrsatish taklif etildi. Xorijiy davlatlarning xalqaro xususiy huquq sohasidagi huquqiy hujjatlari tahlil qilindi. Tahlillar asosida Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligini takomillashtirish boʻyicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqildi. Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksidan tashqi iqtisodiy bitimlarning yozma shakliga qoʻyiladigan majburiy talabni chiqarib tashlash boʻyicha tavsiyalarga alohida e’tibor qaratildi, bu esa oʻz navbatida, bitimlarni electron aloqa vositalari va sun’iy intellektdan foydalangan holda tuzish imkonini beradi. Albatta, majburiy davlat yoki notarial roʻyxatdan oʻtishni talab qiladigan hollar bundan mustasno. Kodeksni tomonlar tegishli tanlovni amalga oshirmagan hollarda amaldagi qonunchilikni belgilashga oid qoidalar bilan toʻldirish taklif etilmoqda. Xususan, bu kafillik shartnomasi, distribyutorlik shartnomasi, agentlik shartnomasi, eskrou shartnomasi, faktoring, forfeyting kabi tashqi iqtisodiy bitimlarning har xil turlariga, shuningdek, onlayn auktsionlar, onlayn tanlovlar yoki onlayn birjalar doirasida tuzilgan, iste’molchilarni oʻz ichiga olgan shartnomalarga taalluqli. Zarar yetkazishdan kelib chiqadigan majburiyatlarga nisbatan qoʻllanadigan huquq doirasini belgilash, shuningdek, amaldagi qonunchilik ta’rifini zarar yetkazilishi natijasida yuzaga keladigan turli majburiyatlarni hisobga olgan holda kengaytirish zarurati asoslab berilgan.