Big data tushunchasi va huquqiy tabiati

Ushbu maqolada Big Data tushunchasi, kelib chiqishi, olimlarning fikrlari, Big Dataning huquqiy tabiati, xususiyatlari tavsifi va tahlili olib borilgan. Big Dataning huquqiy tabiati va maqomiga oid boʻlgan bir qancha yetakchi nazariyalar va konsepsiyalar oʻrganilgan. Axborot mulki nazariyasi (Information Property Theory (IPT), maʼlumotlarni toʻplash (Datafication) nazariyalarining mazmuni ochib berilgan. Big Dataning huquqiy maqomini belgilashda uning qiymati ahamiyati yoritilgan. Big Data moddiy qiymatini tushunish va tan olishda muhim boʻlgan bir nechta nazariya va konsepsiyalarga toʻxtalingan. Egalik Big Dataga boʻlgan mulk huquqining fundamental jihati (elementi) sifatida koʻrilib, maʼlumotlarga egalik huquqini aniqlashda turli yondashuvlarni taklif qiluvchi bir qancha nazariya va konsepsiyalar tahlil etilgan. Xususan, oʻzlashtirish nazariyasi, kirish va nazorat konsepsiyalari mazmuni ochib berilgan. Maʼlumotlarning hajmi, xilma-xilligi va ishlov berish tezligi kabi oʻziga xos xususiyatlari sababli Big Data huquqiy himoya sohasida yangi muammo va masalalarni vujudga keltiradi. Maʼlumotlarni huquqiy himoya qilish masalalari bilan shugʻullanuvchi xalqaro tashkilotlar faoliyati tahlil etilib, Big Dataga boʻlgan mulkiy huquqlarni oʻtkazish va uning huquqiy oqibatlari boʻyicha nazariya va konsepsiyalar qiyosiy oʻrganilgan. Oʻzbekistonda Big Dataning huquqiy maqomi va uning huquqiy asoslari yoritilib, mavjud qonunchilik tahlil etilgan.