“Lex informatica” – raqamli huquqlarni amalga oshirishning kollizion prinsipi sifatida

Ushbu maqolada “lex informatica” tamoyili, uning vujudga kelishi, xususiyatlari atroflicha bayon etilgan. Oʻtgan yillar davomida global tarmoq orqali koʻplab ilovalarni qoʻshish va ulardan amalda foydalanish imkoniyati oshib bormoqda. Ulardan baʼzilari mutlaqo misli koʻrilmagan natijalarga erishdi. Global tarmoq imkoniyatlarining bunday kengayishi kuchli ijtimoiy-siyosiy va huquqiy oqibatlarga olib kelmoqda. Mazkur munosabat ishtirokchilari faoliyatida onlayn xizmatlar va onlayn tijorat bilan bogʻliq huquqiy ziddiyatlarning soni jiddiy ortmoqda. Internet-shartnomalarning koʻpayishi, oʻz navbatida, internet tranzaksiyalarining alohida muammolariga nisbatan sezgirlik bilan hal qilinishi kerak boʻlgan shartnoma nizolarining mos ravishda koʻpayishiga olib kelmoqda. Tarmoqdagi raqamli huquqbuzarliklarning koʻpayishi, albatta, insonlarning onlayn muloqotga kirishishlari bilan bogʻliqdir. Bu borada shunday nizoli holatlar kelib chiqar ekan, ularni mazmunan hal qilish uchun tartibga soluvchi qonun va qonunosti hujjatlariga talab ortadi. Onlayn munosabatlarda tasavvurimizga sigʻmaydigan darajada xavflar mavjudki, bu yoʻlda davlatlar oʻz manfaatlarini taʼminlash hamda fuqarolarini zararlardan himoya qilish uchun tarmoqda hukmronlik qilishga intilmoqdalar. Shu boisdan maqolada mazkur raqamli munosabatlarni huquqiy tartibga solishga qaratilgan bir necha konsepsiya muammolarning yechimi sifatida yoritib berilgan. Bunga misol sifatida “lex informatica” tamoyilining vujudga kelishi va uning atrofida boʻladigan bahs-munozaralarni keltirib oʻtish mumkin. Maqolada “lex informatica” tamoyili borasida ilmiy izlanishlar olib borgan olimlarning fikrlari tahlil qilingan.